W dniach 5–8 maja br. w ośrodku wypoczynkowym ZHP „Nadwarciański Gród” w Załęczu Wielkim odbyła się V edycja warsztatów szkoleniowych „Bezpieczeństwo w szkole”, w której uczestniczyli dyrektorzy gimnazjów, pedagodzy szkolni, kuratorzy sądowi i policjanci. Wszyscy z województwa łódzkiego. Szkolenie objęło 130 osób, podzielonych na sześć grup warsztatowych. Odbyło się sześć warsztatów, po jednym dla każdej grupy. Andrzej Kuśmierczyk i Dorota Wieczorek  (trener pomagający) przeprowadzili zajęcia na temat „Przemoc rówieśnicza w świetle przemocy w rodzinie”. Program cieszył się dużym zainteresowaniem – pytano o działalność stowarzyszenia i możliwość nawiązania współpracy z różnymi instytucjami działającymi w obszarze profilaktyki zagrożeń społecznych.

            Szkolenie ma na celu uświadomienie mechanizmów powstawania, utrwalania i rozwijania zjawiska przemocy w środowisku szkolnym, rodzinnym i w grupach nieformalnych.

            Przebieg szkolenia:

1.      Różnice między agresją i przemocą. Wskazanie na konkretnych eksperymentach, jaka jest różnica między agresją a przemocą. Wskazana została również pozytywna rola agresji w przetrwaniu człowieka oraz jej rola stabilizująca stosunki społeczne.

2.      Wskazano warunek konieczny zaistnienia przemocy, wykorzystania, nadużycia – zależność ofiary od sprawcy.

3.      Na przykładzie strategii wynagradzania pracowników pokazana została przemoc instytucjonalna i omówione zachowanie człowieka wobec przemocy instytucjonalnej – obawa przed odwetem.

4.      Pokazano sytuacje, w których nauczyciele w szkole budują autorytet oparty na strachu za pomocą stosowania różnych form przemocy oraz zachowania klasy wobec takich doświadczeń.

5.      Następnie dokonano przejścia retrospektywnego do sytuacji rodzinnych, w których ofiara przemocy przeżywa różne objawy związane z doświadczaną krzywdą. Wskazane zostały szczególne fenomeny związane z przemocą domową: sprawca nie musi być świadomy czynionej krzywdy, ofiara przeżywa identyfikację ze sprawcą, przemoc ma charakter chroniczny i może dziać się przez wiele lat, w nadużyciu najczęściej nie jest stosowana siła fizyczna.

6.      Został przedstawiony i opisany mechanizm bicia oraz jego rola w procesie wychowawczym.

7.      Nadużycie seksualne jest szczególnie bolesnym doznaniem przemocy. Pokazano i omówiono mechanizmy przemocy seksualnej, ilustrowane konkretnymi przykładami.

8.      Manipulacje sprzyjają przemocy. Niektóre strategie manipulacji przedstawione zostały w postaci ćwiczeń z udziałem uczestników szkolenia.

9.      Dynamika systemu rodzinnego sprzyja powstawaniu rozmaitych form wykorzystania jako procesu nierozerwalnie związanego z rozwojem, historią rodziny. Przedstawiono proces rozwoju rodziny z uwzględnieniem zmiany ról poszczególnych członków rodziny i możliwych na tym tle nadużyć.

10.  Naszkicowana została dynamika procesu grupowego w grupie nieformalnej i wskazane momenty kryzysowe w życiu grupy, które sprzyjają pojawieniu się zachowań agresywnych lub nawet przemocy.

11.  W czasie całego warsztatu uczestnicy brali aktywny udział w omawianiu eksponowanych zagadnień, a na zakończenie warsztatu zostali poproszeni o dłuższe wypowiedzi i zachęceni do wypowiadania uwag krytycznych.

            Celem warsztatu było wstępne zapoznanie jego uczestników ze złożonością zjawiska przemocy, nadużycia, wykorzystania (abuse) i skłonienie ich do refleksji na ten temat. Miał rozbudzić ciekawość i gotowość do dalszych poszukiwań teoretycznych i praktycznych.

Aby zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom, warsztat prowadzili dwaj trenerzy – proponowane ćwiczenia mogły dotyczyć urazowych doświadczeń biorących udział osób; wydaje się zdecydowanie niewłaściwe przeżywanie negatywnych zdarzeń własnych w warunkach ekspozycji społecznej, dlatego warsztat tak jest skonstruowany. W czasie niektórych ćwiczeń, takich jak te dotyczące agresji i manipulacji, uczestników zapraszano do aktywnego udziału – ponieważ te proponowane doświadczenia wydawały się dostatecznie bezpieczne.

            Struktura formalna warsztatu była następująca: ekspozycja zagadnienia w postaci konkretnego przykładu, najczęściej krótkiej akcji na środku, a następnie omówienie i dyskusja z udziałem uczestników szkolenia.